|
INDEX:
I -
REPERTORIOS BIBLIOGRÁFICOS
1.
Sobre la Orden Trinitaria
2.
Sobre la Regla
3. Sobre el Reformador y la
descalcez
4.
Sobre la actividad redentora
II
– FUENTES GENERALES (orden cronológico)
1.
Bularios
2.
Crónicas
3. Textos legislativos:
Regla, constituciones, estatutos
4. Textos
liturgicos
Breviarios y propios de Horas
Misales y Misas propias
Rituales
Manuales
Ceremoniales
III
- OBRAS Y ESTUDIOS GENERALES
IV - LA REGLA
1. Ediciones (las principales)
2.
Estudios
V - LOS ORÍGENES DE LA ORDEN
1. Fuentes
2.
Estudios
3.
San
Juan de Mata (orden cronológico)
VI – LA
DESCALCEZ TRINITARIA
1.
Fuentes
2.
Estudios
3. San Juan Bautista de la
Concepción
a)
Obras
b)
Biografías (orden
cronológico)
c)
Estudios
VII - HISTORIAS NACIONALES
Francia
Italia
Portugal
España
América
Norte de Europa
VIII
- ALGUNOS TRINITARIOS ILUSTRES
1. Roberto
Gaguin
2. Félix
Hortensio Paravicino
3.
Antonino de la Asunción
4.
Miguel Ferrer
5.
Damián López de Haro
IX
- ESPIRITUALIDAD
1.
General
2. Carisma
redentor-misericordioso
3. Dimensión
trinitaria
4.
Dimensión mariana
X
- ACTIVIDAD REDENTORA
1.
Catálogos
2.
Estudios
XI - DIMENSION
MISIONERA
XII
- HAGIOGRAFÍA
San Félix de Valois
San Simón de Rojas
San Miguel de los Santos
Beato Marcos Criado
Beato Domingo Iturrate
Ven.
Tomás de
la Virgen
Ven. Félix de la Virgen
Beata Anna Maria Taigi
Beata Isabel Canori Mora
Angela María de la Concepción
Mons. Giuseppe
di Donna
Mártires de Argel
Otros
XIII
- ARTE E ICONOGRAFÍA
XIV
– TERCERA ORDEN
XV - COFRADIAS Y AGREGACIONES A LA ORDEN
XVI
- SOBRE OTROS INSTITUTOS DE LA FAMILIA TRINITARIA
TOP
I -
REPERTORIOS BIBLIOGRÁFICOS
1.
Sobre la Orden Trinitaria
GMELIN,
Moriz, Litteratur zur Geschichte der
beiden Orden SS. Trinitatis
und. B. Mariae de Mercede,
en Serapeum 6 (1870) 81-110; 8 (1870) 113-123.
TURBET-DELOF,
G., Bibliographie mathurine
(1582-1785), en RAM 46 (1970) 387-396.
PUJANA,
Juan, Bibliografía, en La
Orden de la Santísima Trinidad, Salamanca 1993, 179-194.
AURRECOECHEA,
José Luis-QUINTERO, Giovanny, Bibliografía
sobre la Orden Trinitaria, en Comunidades 26 (1998) Fichero de
materias (nº 93), 19 pp.
CIPOLLONE,
Giulio, Bibliografía trinitaria,
en Trinitarium 7 (1998) 311-315.
2.
Sobre la Regla
ALIAGA,
Pedro, Bibliografía fundamental
sobre la Regla de la Orden de la Santísima Trinidad, en Trinitarium 7
(1997) 225-229. Lista de las ediciones y de los comentarios principales de
la Regla de 1198.
3. Sobre el Reformador y la descalcez
MEDRANO
HERRERO, Pío, Bibliografía, en
San Juan Bautista de la Concepción,
escritor, Ciudad Real 1994, 259-291.
NICOLÁS
DE LA ASUNCION-BONIFACIO DE LA SS.TRINIDAD,
Bibliografía [sobre el Bto. Juan Bta.de la Concepción]: Estudios
Trinitarios [=Estudios Trinitarios] 1 (Córdoba 1963) 177-182.
PUJANA,
Juan , Bibliografía selecta, en
El recogimiento interior, de san
Juan Bta. De la Concepción, Madrid
1981, 217-222.
—,
Fuentes y bibliografía, en San
Juan Bautista de la Concepción. Carisma y misión, Madrid 1994,
XXIX-IL.
—,
Bibliografía, en Obras completas, de san Juan Bta. De la Concepción, I, Madrid 1996,
XXXIII-XLI.
—,
Bibliografía en torno a san Juan
Bautista de la Concepción y su reforma, en Trinitarium 8 (1999)
273-285.
TOP
4.
Sobre la actividad redentora
GROSS,
Joseph J., Bibliographia specialis
de redemptione captivorum, en Captivis
libertas, Rocca di Papa 1982, 187-193.
PORRES
ALONSO, Bonifacio, Bibliografía,
en Libertad
a los cautivos. Actividad redentora de la orden trinitaria, I: Redenciones
de cautivos (1198-1785), Córdoba-Salamanca
1998, 33-96 (en especial, II. Sobre redenciones de cautivos hechas por los trinitarios, 39-91). La
más completa.
—, Bibliografía, en Libertad
a los cautivos. Actividad redentora de la orden trinitaria, II y III:
Diplomas reales de Castilla y de Aragón, Bulas y documentos varios, Córdoba-Salamanca
1998, 13-31.
II
– FUENTES GENERALES (orden cronológico)
AURRECOECHEA,
José Luis-MOLDÓN, Antonio, Fuentes históricas de la Orden Trinitaria (s.XII – XV), Córdoba,
Secretariado Trinitario, 2003. Abreviado: Fuentes históricas.
1. Bularios
Privilegios
apostólicos y reales que tiene la sagrada Orden de la de la Santísima
Trinidad y Redemptión de Captivos para hacer la Redemptión..., [Burgos, 10.IV.1582].
Regula
et confirmatio privilegiorum O.SS.T., Redemptionis captivorum, a S.D.N.
Sixto Papa V facta cum diversis Bullis aliorum Summorum Pontificum e—
Ordini concessis,
Roma 1588.
Bullas
y privilegios concedidos de los Summos Pontífices y Reyes Cathólicos a
la Orden de la Santíssima Trinidad Redempción de captivos,
Burgos 1607.
JOSEPH
A JESU MARIA, Bullarium O.SS.T., R.C.,
Madrid 1692.
REYNÉS,
Lorenzo, Bullarium O.SS.T., 3
vol., ca. 1770, Palma de Mallorca, Pública, mss. 52, 53 y 54;
copia en Roma, Archivo de San Carlino, mss. 263-264.
NICOLAUS
A B. VIRGINE, Bullarium O.SS.T., R.C.,
Pamplona 1781.
FERNÁNDEZ
QUEVEDO, Antonio (+1799), Bullarium O.SS.T., 3 vols., Roma, archivo
de S. Carlino alle 4 Fontane, mss. 283, 284 y 285.
HERNÁNDEZ ZENZANO, Pedro (+1813), F., Bullarium O.SS.T., 4 vol., Roma, archivo de S. Carlino alle 4
Fontane, mss. 247-250.
ANTONINO
DE LA ASUNCIÓN, Synopsis bullarii
O.SS.T. Medii Aevi [1198-1555], Roma 1921. NICOLÁS DE LA ASUNCIÓN, Synopsis
bullarii O.SS.T. Medii Aevi. Pars altera [1344-1603], en Acta
OSST VI (1958-1964) 629-641; VII (1965-1966) 63-74, 335-349,
479-490.
TOP
2.
Crónicas
CALVO,
Silvestre, Resumen de las prerrogativas del Orden de la Sma. Trinidad, Pamplona
1791.
GAGUIN,
Robert, Chronicum de maioribus
ministris O.SS.T. et redemptionis captivorum, en Regula
et statuta fratrum O.SS.T., Douai 1586, 92-102. Con los complementos
de J. Bourgeois y C. Massac, bajo la voz Cerfredum,
en Gallia Christiana 8
(1744) 1732-1741.
LÓPEZ
DE ALTUNA, Pedro., Primera parte de
la Crónica General del Orden de la Sma. Trinidad, Segovia 1637.
FIGUERAS
CARPI, Juan, Chronicum O. SS. T. de
Redemptione Captivorum , Verona 1645.
DIEGO
DE LA MADRE DE DIOS, Crónica de los
Descalzos de la Sma. Trinidad. I parte, Madrid 1652 (Buenos Aires 19442).
ALEJANDRO
DE LA MADRE DE DIOS, Crónica de los
Descalzos de la Santísima Trinidad redención de cautivos. II Parte,
Alcalá de Henares 1706.
—,
Crónica .... III Parte, Madrid
1707.
VEGA
Y TORAYA, Francisco de la, Crónica
de la Provincia de Castilla ... del Orden de la Sma. Trinidad, vol. 3,
Madrid 1720, 1723 y 1729.
LUCAS
DE LA PURIFICACIÓN, Crónica de los
Descalzos ... IV Parte, Granada 1732.
REYNÉS,
Lorenzo, Crónica de la provincia de
Aragón del Orden de la Sma. Trinidad, vol. 5, Palma de Mallorca, Pública,
mss. 47-51; copia en Roma, Archivo de San Carlino, 6 vol., mss. 257-262.
TOP
3.
Textos legislativos: Regla, constituciones, estatutos
Statuta Ordinis
saec. XIII,
en Acta OSST I/7 (1921) 276-281.
Statuta Ordinis
anni 1319, en Acta OSST I/8 (1921) 333-336.
Statuta Ordinis
pro Hispaniae Provinciis a Capitulo Generali anno 1429 Cervifrigidi abito
approbata, en Acta OSST II/1 (1924) 58-74; II/3-4 (1925) 125-144.
Statuta
Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1496, Acta OSST II/8
(1928) 321-327.
Statuta
Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1501, Acta OSST II/7
(1928) 327-330.
Statuta
Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1510, en Acta OSST II/9
(1929) 381-395.
Statuta
Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1519, en Acta OSST
III/2 (1932) 88-101.
Acta Capituli
Provincialis Provinciae Hispaniae in domo de Virtutibus Statuta Capituli
Provincialis Provinciae Castellane anni 1510, en Acta OSST II/9 die
24 aprilis anni 1513 celebrati, en Acta OSST II/10 (1929) 463-473.
[PORCEL, Íñigo, (ed.)], Flos
observantie fratrum Ordinis Sanctissime Trinitatis et captivorum
redemptionis, [Toledo, Gaspar de Avila, 31.8.1526]. Un ejemplar en : Lisboa, Nacional,
SC 5510 P.
Manuale
Fratrum Ordinis SS. Trinitatis et captivorum Redemptione […], Ordinis
Institutionem, Regulam, Constitutiones, Caerimoniae ac Privilegia
continens,
[Valladolid] 1570.
Regula
et constitutiones Fratrum O.SS.T., Redemptionis captivorum, Sevilla, Apud Alfonsum Escribanum, 1573. Ej.: Sevilla, Universitaria,
Sig. A
Res. 04/6/01
Regula
et Constitutiones, Formularium et Ordinarium divinorum officiorum Fratrum
O.SS.T., et Redemptionis captivorum,
Salamanca 1584.
MARTÍNEZ,
Juan (ed.), Institutio, regula,
privilegia, constitutiones, caerimoniale et formularium O.SS.T.,
Redemptionis captivorum, Zaragoza 1584.
BOURGEOIS,
Jacques (ed.), Regula et statuta
fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis, Douai 1586.
Regula
et Constitutiones Fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis et Redemptionis
captivorum,
Valencia 1589.
Institutio,
sive Fundatio Ordinis Sanctissimae ac Individuae Trinitatis et
Redemptionis captivorum. Constitutiones fratrum O.SS.T. […] Provintiae
Portugaliae. Caerimoniale,
Lisboa 1591.
GUZMÁN,
Diego de (ed.), Regula Fratrum
O.SS.T. et Redemptionis
captivorum, exposita iuxta declarationem Summorum Pontificum et Ordinis
Constitutiones, Granada 1593.
Estatutos
de la Congregación general de España celebrada en Valladolid en 1594,
en Acta OSST VIII/5 (1974) 97-103 (485-491).
Constituciones
de la Recolección (Año 1596), en Carisma
y misión, 717-722.
Regula primitiua Ordinis Sanctissimae Trinitatis
fratrum reformatorum discalceatroum & litterae Apostolicae Santissimi
Domini nostri Clementis Papae Octaui quibus Prouintia dictorum Fratrum
Reformatorum erigitur et fundatur..., [Madrid] Anno Domini 1601. Ej.: Toledo, Biblioteca de
Castilla la Mancha, Sig.: 17927(3).
Constituciones
de los Religiosos Descalzos de la Orden de la Santísima Trinidad, Redención
de cautivos, hechas […] en el año del Señor de 1614,
en Carisma y misión, 740-816.
Regula
primitiva patrum fratrum discalceatorum ordinis sanctissimae Trinitatis et
redemptionis captivorum, Aquis-Sextiis, apud S. David, 1652, in-12.
Reformatio monasteriorum fratrum ordinis sanctissimae trinitatis ...
anno à partu Virgineo 1635 ..., Romae: ex typographia Reu. Camerae Apostolicae :
sumptibus Prouinciae Castellae, 1656
Regula
primitiva O.SS.T., Redemptionis
captivorum…,
Nápoles 1659; Madrid 1660.
Regla
primitiva y Constituciones de la Orden de los Descalzos de la Santísima
Trinidad R. de C.,
Alcalá de Henares 1656.
Regla
primitiva y Constituciones de la Orden de los Descalzos de la Santísima
Trinidad R. de C.,
Alcalá de Henares 1663.
Regula
et statuta fratrum O.SS.T. Redemptionis captivorum, París 1663.
Regula
primitiva O.SS.T. Redemptionis
captivorum […] et Constitutiones generales eiusdem Ordinis confirmatae a
felicis record. Alexandro Septimo, Madrid
1731.
Regula
primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R. C.,
Roma-Madrid 1738.
Regula
primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis
Hispaniae O.SS.T. R. C., Madrid 1787.
Regola e Costituzioni dell’Ordine dei Religiosi Scalzi della SS.ma Trinità
con le sante costumanze spettanti ai Fratelli Laici,
Roma 1846.
Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis
Hispaniae O.SS.T., R.C., Romae 1851.
Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis
Hispaniae O.SS.T., R.C., Romae 1884.
Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T., R.C.,
Romae 1907.
Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T., R.C.,
Romae 1933..
Ratio Studiorum O. SS. T., Roma 1959.
Constitutiones Fratrum Ordinis SS. Trinitatis a Capitulo Generali Speciali exaractae,
Roma 1969.
Directorium generale et Statuta varia O.SS.T., Roma 1971.
Ratio Genaralis Institutionis Trinitariae, Roma 1973.
Regula
et Constitutiones Fratrum O.SS.T.,
Roma 1985.
Directorium
GeneraleFratrum O.SS.T.,
Roma 1985.
Statuta
Capituli Generalis Ordinarii et Extraordinarii O.SS.T.,
Roma 1990.
Statuta
Congregationis Generalis O.SS.T.,
Roma 1990.
Statuta
Missionaria Generalia O.SS.T.,
Roma 1990.
Ratio
Generalis Institutionis et Studiorum, Roma 1994.
TOP
4. Textos
liturgicos
Breviarios y propios de Horas
Breviarium Ordinis SS. Trinitatis.
Ms. En 8º, del siglo XV (anterior a 1476). París, Arsenal, M.
277. Cf. Acta OSST, III, 517-518.
Breviarium ad usum
fratrum Ordinis SS. Trinitatis de Redemptione Captiuorum completissimum,
Per ... Iohannem Bienayse et Iacobum Ferrebouc, París 1515. Cf.
Acta OSST III, 507-518, donde se señalan algunos ejemplares. Un
ejemplar en: Londres, The Brtish Library,
D-3365.aa.44.
Breviarum
Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum,
Valencia 1519. Un ejemplar en ASC 32-30.
Breviarum
Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum,
Coimbra 1528.
Breviarum
Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, 1534 [París, Nationale,
Rés. B 6337-6338].
Breviarum
Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Salamanca 1537.
Breviarum
Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Sevilla 1545.
Breviarium
Romanum [...] cum
[...] Officiis propriis O.SS.T. pro redemptione captivorum […] Ad
usum F. I. Iosephi D., dicti Ordinis reg. can. Aº MDCCXLIIII. Ms. París,
Mazarine, Ms. 340. Cf.
ActaOSST I, 450.
Breviarium
Romanum ad usum Fratrum et Monialium Ordinis Excalceatorum Sanctissimae
Trinitatis Redemptionis Captivorum usque ad hanc diem concessa accurate
disponuntur,
2 vols. (Pars Prima y
Pars Secunda), Nápoles 1860.
Proprium
Liturgiae Horarum O.SS.T.,
Roma 1976.
TOP
Misales y Misas propias
Misalle
O. SS. T., Ms.
Rberto Gaguin poseía este misal en 1494. París, Mazarine, Ms.
429.
Missale
O. SS. T., Ms. de
la primera mitad del s. XVI, París, Mazarine, Ms. 430.
Missale ad usum Fratrum O. SS. T. de Redemptione
Captivorum, París 1529.
Missae
propriae festorum totius O. SS. T. et Redemptionis
Captivorum. Una cum missis Sanctissimae Trinitatis […], Lión 1684.
Missae
propriae sanctorum ac festivitatum O. SS. T. Redemptionis Captivorum,
Madrid 1790.
Missae
depromptae ex Missali O. SS. T. Redemptionis Captivorum,
Roma 1898.
Missaed
propriae O. SS. T.,
Madrid 1901.
Proprium
sanctorum et festivitatum O. SS. T. Excalceatorum Redemptionis Captivorum,
París-Tournai-Roma 1925.
Proprium
Missarum pro O. SS. T.,
Roma 1976.
Missel
pour l’Ordre de la Très-Sainte Trinité, Traduction. Province
Trinitaire Canadienne, Roma 1979.
Porpio
de las Misas de la Orden de la SS. Trinidad,
Madrid 1983; 2ª ed. 2003.
TOP
Rituales
Ritual Trinitario o Tomo segundo del Ceremonial de
los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad, Redención de
Cautivos. Nuevamente añadido y arreglado a los novísimos Decretos de la
Sagrada Congfregación de Ritos y conforme al uso antiguo de dicha Religión,
Madrid 1779.
Rituale
Fratrum Discalceatorum O.SS.T. Redemptionis Captivorum, Turín-Roma 1955.
Ordo
Professionis Religiosae pro sodalibus O.SS.T.,
Roma 1976.
Manuales
LUZÓN,
Matías (ed.), Manual de la Orden de
la Sanctíssima e individua Trinidad y redempción de captivos [...],
Barcelona 1589.
Manual
de los Religiosos Descalzos de la Orden de la SS. Trinidad R. de C.,
Madrid 1623.
Manual
de los Religiosos Descalzos de la Orden de la SS. Trinidad, R. de C. De
nuevo aumentado y enmendado, según el Romano reformado, y uso antiguo de
la Religión,
Burgos 1674.
ANTONIO
DO SACRAMENTO (ed.), Manual dos Religiosos da Santísima Trindade e
Redempçaāo de Cativos deste Reino de Portugal, Lisboa 1630
(Parte I), 1731 (Parte II y III).
Manual
de Procesiones y otros actos de comunidad para el uso de los Religiosos
del Orden Calzado de la SS. Trinidad, R. de C.,
Madrid 1780.
Manual
procesional de Padres Trinitarios Descalzos, según el estilo de su
sagrada Religión,
Madrid 1769.
Manual
Trinitario o Tomo tercero del Ceremonial de los Religiosos Descalzos del
Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo enmendado y añadido conforme a
novísimos Decretos y uso antiguo de la Religión,
Madrid 1779.
Instruccional o tomo quarto : instruccion de novicios del Orden de
Descalzos de la Santísima Trinidad Redención de Cautivos,
Madrid 1779.
TOP
Ceremoniales
Caerimoniale
Domus Perrinensis in Galia O.SS.T.,
en Acta OSST II (1930)…
Primitivum
O.SS.T. Caerimoniale “Defuncto Ministro” apellatum,
en Acta OSST II (…) 580-592; III (…) 17-28, 77-87, 126-136.
Ordinarium diuinorum officiorum seu Ceremoniale, secundum consuetudinem
Fratrum O.SS.T. & Redemptionis Captiuorum,
en Regula et Constitutiones, Formularium et Ordinarium divinorum
officiorum Fratrum O.SS.T., Salamanca 1584, parte 2ª, pp. 70-230.
Caerimoniale Fratrum O.SS.T. et R.C. Provinciae
Portugalliae,
Lisboa
1591.
Ceremonial
y procesionario de los frailes de la Orden de la Santísima Trinidad y
Redención de cautivos,
Sevilla 1593. Ej.: Sevilla, Universitaria, Sig.: A
Res. 27/5/19
Ceremonial de los Religiosos Descalzos de la Orden
de la Santísima Trinidad R. de C., Madrid 1645.
Ceremonial del convento y religiosas Trinitarias
Descalzas, R. de C., de San Ildefonso desta Corte,
Madrid 1681.
Ceremonial de los Religiosos Descalzos del Orden de
la SS. Trinidad R. de C. De nuevo aumentado, corregido y enmendado según
el Romano reformado, nuevos Decretos de la Sagrada Congregación y uso
antiguo de la Religión, Salamanca 1683.
Ceremonial
de los Religiosos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo corregido
y aumentado según el Romano reformado, nuevos Decretos de la Sagrada
Congregación, y uso antiguo de la Religión,
Granada 1686.
Caerimoniale Fratrum Excalceatorum O.SS.T. de
Captivorum Christianorum. Justa Romanum noviter reformatum, et secundum
usum antiquum Religionis correctum, et elucidatum, et ex Hispanico
Idiomate in Latinum trnslatum,
Viena 1692.
Caerimoniale
Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R.C.. Justa Romanum noviter
reformatum, ad usum antiquum Ordinis Correctum. Editio
haec secunda priori multo emendatior,
Praga 1728.
Ceremonial
de los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo
aumentado, corregido y enmendado según el Romano reformado, novísimos
Decretos de la Sagrada Congregación y uso antiguo de la Religión, Tomo primero, Madrid 1779.
Ceremonial
de los Religiosos del Orden Calzado de la SS. Trinidad
R. de C.. De nuevo corregido y aumentado según el Romano reformado,
nuevos Decretos de la Sagrada Congregación de Ritor y uso antiguo de la
Religión, Madrid 1780.
Ceremoniale dell’Ordine della SS. Trinità e del
Riscatto. Ristretto e tradotto dall’idioma spagnolo all’italiano per
uso de’religiosi scalzi del medesimo Ordine, Roma 1829.
Caerimoniale
Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R.C., juxta antiquum Ordinis et Romanum ac
S. Rit.Congr.Decreta correctum, auctum et emendatum, Nápoles 1861.
Ceremonial
de los religiosos descalzos de la Orden de la Sma. Trinidad. R. de C.
Aumentado, corregido y enmendado, según los novísimos Decretos de la
Sagrada Congregación y uso antiguo de la Religión, 4 vols. [1º,
Ceremonial; 2º, Ritual; 3º, Manual; 4º, Instruccional] , Roma
1893-1894.
Ceremonial
para el hábito y profesión a las Beatas del Orden de la SS. Trinidad de
esta ciudad,
Sevilla 1895.
Ceremonial
de las Hermanas Oblatas de la Tercera Orden de Descalzos de la SS.
Trinidad de R. de C.,
Valencia 1897.
Ceremonial
copiado del primitivo, sacado del de nuestra Orden Trinitaria (que se
conserva en la Clavería del Beaterio de la SS. Trinidad de Sevilla); con
las modificaciones hechas por el Excmo. Y Rvmo. Sr. D. Marcelo Spínola y
Maestre, Arzobispo de Sevilla, Sevilla 1903.
TOP
III
- OBRAS Y ESTUDIOS GENERALES
ANGELO ROMANO DI SANTA TERESA, Le Maestre Pie Trinitarie, Isola del Liri 1928.
—, Sguardo
storico sull'Ordine Trinitario, Roma 19412.
—, Le
affiliazioni dell'Ordine Trinitario, Isola del Liri 1947.
—, I
Trinitari, en M. ESCOBAR, Ordini
e Congregazioni religiose, I, Torino 1951, p. 131-156.
ANTONINO
DE LA ASUNCIÓN, Arbor chronologica
Ordinis Excalceatorum SS. Trinitatis,
Roma 1894.
— Ministrorum
Generalium O.SS.T. series, Isola del Liri 1936.
BARO, Bonaventura, OFM, Annales
O.SS.T., R.C., ab anno 1198-1297, Roma 1684.
BEARDSLEY,
E., The Trinitarian Order. A
compendium history, Holy Trinity Monastery, Baltimore 1990.
CHOTODECKI,
J. B., Trynitarze, Lwowie 1911.
CIPOLLONE, Giulio,
I Trinitari, DIP 9 (1997)
col. 1330-1371.
D’ERRICO,
Anthony O., The Trinitarians. An overview of their eight Hundred Year
Service to God and Humanity, Roma [2002].
DE LEEUW,
Quirin, Die Trinitarier, Mödlin
[1984].
DESLANDRES,
Paul, L'Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, 2 vol.
Toulouse-Paris
1903.
DIEGO
DE JESÚS, Anales de la Religión de
la Sma. Trinidad, I, Madrid 1687.
FALLENBÜCHL,
F., A Rabvàltò Trinitàrius
Szerzetesek Magyar-oszàgon, Budapest 1940.
FIGUERAS
CARPI, Juan, Annales Ordinis SS. Trinitatis de Redemptione Captivorum.
Ms. Palma de Mallorca, Pública, Mss. 55, 56 y 57.
FOURNÉE,
J., L'Ordre des Trinitaires en
Normandie, en Bulletin de la
Societé historique et archéologique de l'Orne, t. 102, 1983, p.
107-121.
GINARTE,
Ventura, La Orden Trinitaria.
Compendio histórico de los Descalzos Trinitarios, Córdoba-Salamanca
1979.
GRIMALDI-HIERHOLZ, Roseline, L’Ordre
des Trinitaires. Histoire et spiritualité, París 1994.
GROSS,
Joseph J., Manual of History. Compiled for private use in the Novitiate Program,
2 vols., Baltimore 1972 (pro.ms.).
HERNÁNDEZ
SÁNCHEZ, José, Espigando en el
patrimonio trinitario. Lecturas para cada día del año, [Roma 2001].
IGNATIUS
A. S. ANTONIO, Necrologium
religiosorum et monalium pietate aut scientiis vel alia praerogativa
insignium O.SS.T., Aix-en-Provence 1707.
—, Les
Annales des religieux déchaussés de l'Ordre de la T. S. Trinité pour le
R. des C. [en France 1599-1682, 1720], publiées et annotées par F.
STROOBANTS, en Acta O.SS.T., VI (1958-1964) 259-306, 449-468, 589-618,
721-768 ; VII (1965-1970) 133-153, 419-463, 578-604.
—, Recueil
de documents historiques sur les couvents de France, d'Espagne et de
Portugal, Marseille, Bibl. de la Ville, vol. 2, mss. 1216 y 1217.
KNECHT, Thierry, Les Trinitaires. Huit
siècles d’histoire, París 1993.
KRALIK,
Richard von, Geschichte des
Trinitarier-Ordens, Viena 1918.
LINAGE
CONDE, Antonio, Los Trinitarios,
en Historia de la Iglesia en España,
II/2, Madrid 1982, p. 125-130.
MAZZARISI, Cosimo, L'Ordine
Trinitario nella Chiesa e nella Storia, Torino 1964.
NICOLÁS DE LA ASUNCIÓN, Ordine
della S.ma Trinità, EC, t. 9, 1952, col. 239-240.
PORRES, Bonifacio, Trinitarios,
DHEE, t. 4, 1975, p. 2594-2595.
PUJANA, Juan, Trinitaires,
en «Dictionnaire de Spiritualité», XV (1991) col. 1259-1287.
—,
La Orden de la Santísima Trinidad (Trinitarios),
Salamanca, Secretariado Trinitario, 1993.
SATURNINO
DE LA VIRGEN DEL CARMEN, La Orden de
la Sma. Trinidad, Buenos Aires 1932.
STROOBANTS,
François, Les Ministres Généraux
de l'Ordre Trinitaire, Marseille 1966.
TOP
IV - LA REGLA
1. Ediciones (las
principales)
JOSEPH
A JESU MARIA, Bullarium O.SS.T., R.C.,
Madrid 1692, 5-11 (regla de 1198),
BERNARDINUS
A S. ANTONIO, Epitome Generalium
Redemptionum Captivorum, quae a fratribus Ordinis Smae. Trinitatis sunt
factae, Lisboa 1623, 20r-25r (regla de 1198), 25v-33r (regla de 1267).
STELLARIUS,
Prosperus, Fundamina et regulae
omnium ordinum monasticorum et militarium, Duai 1626, pp. 435-456.
HOLSTENIUS,
Lukas, Codex regularum monasticarum
et canonicarum, III, Augustae Vindelicorum 1759, 1-11.
TOMASSETTI,
A., Bullarium Diplomatum et
Privilegiorum Sanctorum Romanorum Pontificum, III, Turín 1868,
133-137.
MIGNE,
Jacques-Paul, Patrologia latina,
vol. 214, 444-449.
ANTONIN
DE L’ASSOMPTION, Les origines de
l’Ordre de la Très Sainte Trinité, Roma 1925, 81-86.
MARCHIONNI, Ignazio, Note
sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità, Roma
1973, 244-249.
HAGENEDER, Othmar-HAIDACHER, Anton, Die Register Innocenz’III, I, Graz-Colonia 1964, pp. 703-708, nº
481. Es la mejor
edición crítica de la regla primitiva.
GROSS,
Joseph J., The Trinitarians' Rule of
Live: Texts of the six principal editions, Roma 1983.
PAGANO, Sergio, Il testo della Regola dei
Trinitari: redazione, annotazioni diplomatiche, aggiornamenti del secolo
XIII, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam.
Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario,
Città del Vaticano 2000, el
texto de la regla en pp. 72-76.
AURRECOECHEA,
José Luis – MOLDÓN, Antonio, Fuentes históricas de la Orden
Trinitaria (s. XII-XV), Córdoba 2003, 4-19 (orig. latino y versión
española).
TOP
2.
Estudios
ALIAGA,
Pedro, La Orden de la Santa
Trinidad, bajo la Regla de san Agustín, en Trinitarium 9 (2000)
41-67.
ARBIZU,
José Mª, Estructura y estratos del
«Ordo» trinitario en la Regla de Juan de Mata, Redentor, en
Trinitarium 7 (1997 209-224.
BORREGO,
Juan, La Regla de la Orden de la
Stma. Trinidad. Contexto histórico, Salamanca 1973.
BRIERLEY,
Albert, La Regla trinitaria de 1198,
en Trinitarium 7 (1997) 11-28.
—,
La división de bienes en favor de
las obras de misericordia según la Regla Trinitaria, en Trinitarium 7
(1997) 127-158.
CARNERERO,
Javier, La Domus de la santa
Trinidad en la Regla trinitaria, en Trinitarium 5 (1996) 7-39.
CIPOLLONE, Giulio, Ad
redemptionem: Il perno della Regola dei Trinitari, in Cristianità-Islam, Roma 1992, 404-412.
—, Trinità e
liberazione tra Cristianità e Islam. La Regola dei Trinitari,
Asís 2000.
—, La redenzione e la liberazione dei captivi.
Lettura cristiana e modello di redenzione e liberazione secondo la regola
dei Trinitari, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità
e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio
umanitario, Città del Vaticano
2000, 345-384..
DAL PINO, Franco, La Regola Trinitaria e le nuove
regole (1100 ca.-1215). I riferimenti all’Islam, en La
liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata
e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del
Vaticano 2000, 185-218.
GARCÍA
PAREDES, José Cristo Rey, Lectura
actual de la Regla trinitaria a la luz de los signos de los tiempos,
en Trinitarium 7 (1997) 171-185.
GERMÁN
DE LA SS. TRINIDAD [=LLONA], ¿San
Juan de Mata escribió para la Orden de la Stma. Trinidad una Regla propia?,
en Estudios Trinitarios 2 (1964)
23-55.
—,
En el año 1198 recibió la Orden el
refrendo apostólico, en Los orígenes
de la Orden Trinitaria y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid
1992, 45-54.
FUENTES,
Manuel, La Regla de san Juan de Mata,
en Los orígenes de la Orden
Trinitaria y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid 1992,
55-62.
HERNANDO,
Josep, La ‘tertia pars’ en la regla de los Trinitarios para el
rescate de cautivos: una forma de inversión económica, de economía
evangélica, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e
Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e
servizio umanitario, Città del Vaticano
2000, 263-308.
JOANNES A STO. ATHANASIO,
In Regulam Primitivam O.SS.T.
moralis expositio, t. 2, Madrid 1697 y 1704.
JOCQUÉ,
L.- MILIS, L. (eds.), Liber Ordinis
Sancti Victoris Parisiensis, Turnhout 1984.
JUAN
BAUTISTA DE LA CONCEPCIÓN, san, La
Regla de la Orden de la Santísima Trinidad, en Obras
completas, III, 9-168.
JUAN
BAUTISTA DE LA EXPECTACIÓN, Luces
de la Trinidad en asuntos morales para el púlpito. Exposición literal y
moral de la Regla primitiva de los religiosos descalzos de la SS. Trinidad
y Redentores de cautivos, 2 vols., Madrid 1666 y 1669.
LE BLÉVEC,
Daniel, Le contexte parisien et provençal de la régle des Trinitaires,
en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre
la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario,
Città del Vaticano 2000,
119-129.
LEANDER
A SS. SACRAMENTO, Expositio Regulae
Primitivae O.SS.T., Madrid 1635.
MATANIC,
Atanasio G., Juan de Mata y
Francisco de Asís. Estudio comparado entre la primera Regla trinitaria
(1198) y la Regla definitiva franciscana (1223), en Trinitarium 6
(1997) 159-168.
PAGANO, Sergio, Il testo della Regola dei
Trinitari: redazione, annotazioni diplomatiche, aggiornamenti del secolo
XIII, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam.
Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario,
Città del Vaticano 2000,
51-118
PUJANA, Juan, La Regla Primitiva de la
Orden Trinitaria según el Santo Reformador, en Trinitarium 6 (1997)
59-125.
SENDIN, Olegario, Valores evangélicos
de la Regla trinitaria, en Trinitarium 7 (1977) 187-207.
SCHMUCKI, Oktavian, Die Regel des Johannes von Matha und die Regel des
Franziskus von Assisi. Ähnlichkeiten und Eigenheiten. Neue
Beziehungen zum Islam, en
La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la
crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città
del Vaticano 2000, 219-244.
VAUCHEZ, André, Pauvreté, pauvres et oeuvres de miséricorde: la régle
des Trinitaires entre tradition et nouveauté, en La liberazione
dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la
crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città
del Vaticano 2000, 257-261.
TOP
V - LOS ORÍGENES DE LA ORDEN
1.
Fuentes
ANJOS,
A., Compendium Institutionis Ordinis Sanctissimae Trinitatis et
indulgentiarum a summis Pontificibus eidem concessarum, Lisboa 1613.
[ANÓNIMO],
Hoc fuit initium (La Perrine, s.
XIII-XIV), ed. P. Deslandres, L’Ordre
des Trinitaires pour le rachat des captifs, II, Toulouse-Paris 1903,
141-143 ; Fuentes históricas, 224-227.
[ANÓNIMO],
Deus creator omnium (“Secuencia” o relato en verso de 1250 ca.;
París, BN, copia de 1444), ed. P.
Deslandres, L’Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, II,
Toulouse-Paris 1903, 143-147 ; Fuentes históricas, 228-237.
[ANÓNIMO],
De innovatione Ordinis Sanctae
Trinitatis (Poema latino de 44 estrofas del s.XV), ed. J. Bazire, The
Metrical Life of Saint Robert of Knaresborough, Oxford 1953, 144-148;
Trinitarium 3 (1994) 174-185; Fuentes históricas, 602-615.
[ANÓNIMO],
De initio creationis Ordinis Sanctae
Trinitatis (Poema inglés de 118 versos del s. XV), ed. J.
Bazire, The Metrical Life of Saint Robert of Knaresborough, Oxford
1953, 72-76;
Trinitarium 3 (1994) 186-193; Fuentes históricas,
614-623.
[ANÓNIMO],
Institutio sive fundatio Ordinis Smae. Et Individuae Trinitatis et R.
C., Lisboa 1591.
ANTONIN
DE L’ASSOMPTION, «Pièces
justificatives», en Les
origines de l’Ordre de la Très Sainte Trinité d’après les documents,
Roma 1925, 80-168.
AZNAR,
Pablo, La institución o fundación y sumario de indulgencias del Orden
de la SS. Trinidad, Redempción de captivos, Barcelona, por Gerónimo
Margarit, 1630.
BARBA,
Francisco, Fundación de la sagrada Orden de la Sanctíssima Trinidad
deRedempción de Captivos, Baeza 1556. Reed. y presentación: GARCÍA
TORRALBO, Mª Cruz, El libro de fray Francisco Barba: Fundación de la
sagrada Orden de la Sanctíssima Trinidad deRedempción de Captivos (1556),
Úbeda 2001.
BOURGEOIS,
Jacques, Institutio seu inventio O.SS.T., en Regula et statuta fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis, Douai
1586, 1-5 ; Fuentes históricas, 650-657.
—, Institution
et fondation de l’Ordre de la Très Sainte et Individue Trinité et Rédemption
des captifs, Douai 1594; 1596; 1606; etc.
CIPOLLONE, Giulio, Regesti,
en Studi intorno a Cerfroid, prima
casa dell’Ordine Trinitario (1198-1429), Roma 1997, 133-227.
—,
Regesti, en La casa della Santa Trinità di Marsiglia (1202-1547), prima fondazione
sul mare dell’Ordine Trinitario, Città del Vaticano 1981, 199-421.
DESLANDRES,
Paul, L’Ordre des Trinitaires pour
le rachat des captifs, II (=Pièces justificatives), Toulouse-Paris
1903.
Fuente, J. de la (ed.),
La institución o fundación y
summario de indulgencias de la Sancíssima Trinidad de la redempción de
captivos, Córdova 1581.
GAGUIN,
Robert, Chronicom de maioribus
ministris O.SS.T. et Redemptionis Captivorum, en
J. Bourgeois, (ed.), Regula
et statuta fratrum O.SS.T., Duaci 1586, p. 92-102.
—, Institutio
sive fundatio O.SS.T., escrito en 1498, ed.en Fuentes históricas,
.
—, Revelatio
atque institutio O.SS.T., en su obra De
Francorum gestis annales, París 1497, lib. 6, f. 40v.
MARCHIONNI, Ignazio, «Documenti»,
en Note
sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità,
Roma 1973, 241-350.
PORRES,
Bonifacio, Dos bulas de 1209 y 1219 que enumeran las casas y bienes de la
Orden de la SS. Trinidad, en Trinitarium 5 (1966) 169-195.
—, San
Juan de Mata en Burgos (1207), en Trinitarium 5 (1996) 163-168.
VARGAS, Bernardo
de, O. de M., Institutione et
Fondatione dell’Ordine della Santissima Trinità della Redentione de’
Cattivi, fatta in Roma in S. Gio. Laterano da PP. Innocent.III l’Ann.1198.
Con privilegi et indulgenze concesse a detta Religione da molti Sommi
Pontefici et confermati novamente dalla S. di N.S. Papa Paolo Quinto, Palermo, per Gio. Battista Maringo,
1620. Un ejemplar en una miscelanea de opúsculos de Vargas, en Roma,
Biblioteca ALESSANDRINA Universitaria, N. a.168.
TOP
2.
Estudios
AA.VV.,
Los orígenes de la Orden Trinitaria
y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid 1992.
ANTONIN
DE L’ASSOMPTION, Les origines de
l’Ordre de la Très Sainte Trinité d’après les documents, Roma
1925.
ANDRIAMAHITA, Pierre, «Domus
Trinitatis». Una
investigación teológica e histórica sobre el carisma original de los
trinitarios,
en Estudios Trinitarios 33 (1999) 547-637.
CARNERERO,
Javier, El ministro local en los orígenes
de la Orden Trinitaria, en Trinitarium 7 (1998) 101-127.
CIPOLLONE, Giulio, Studi
intorno a Cerfroid, prima casa dell'Ordine Trinitario (1198-1429),
Roma 1978.
CIPOLLONE, Giulio (a cura di), La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam.
Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio humanitario.
Atti del Congresso interdisciplinare di studi storici (Roma, 16-19
settembre 1998), Città del Vaticano
2000.
MARCHIONNI, Ignazio, Note
sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità, Roma
1973.
FORCINA, Marisa-ROCCA, Nicola, (a cura di), Tolleranza
e convivenza tra cristianità ed Islam. L’Ordine dei Trinitari
(1198-1998). Atti del convegno di studi per gli ottocento anni di
fondazione (Lecce, 30-31 gennaio 1998), Galatina (Le) 1999.
VÁZQUEZ
JANEIRO, Isaac, Trinitarios y
Franciscanos. El uso del dinero en el cumplimiento de sus respectivos
carismas, en Estudios Trinitarios 33 (1999) 741-750.
VIZCARGÜÉNAGA,
Ignacio, Los orígenes de la Orden
Trinitaria, en Las dos órdenes
redentoras en la Iglesia, Madrid 1989, 9-35.
TOP
3.
San
Juan de Mata (orden cronológico)
GONZÁLEZ
DÁVILA, Gil, Compendio histórico de las vidas de los gloriosos San
Juan de Mata y San Félix de Valois…, Madrid 1630.
MALLEA,
Salvador, Epítome de las vidas de los gloriosos San Juan de Mata y San
Félix de Valois…, Roma 1665.
ANDRADE,
Alonso de, SJ, Vidas de los gloriosísimos Patriarcas San Juan de Mata
y San Félix de Valois…, Madrid 1668.
PRAT, J.
M., Histoire de St. Jean de Matha et
de St. Félix de Valois, Paris 1846.
VERANY,
F., L'Esclavage et Jean de Matha,
Paris 1863.
FITA,
Fidel, Sarcófago marmóreo de San
Juan de Mata, en Boletín de la Real Academia de la Historia 16 (1890)
373-376.
CALIXTE
DE LA PROVIDENCE, Vie de S. Jean de
Matha, fondateur de l'Ordre de la T. S. Trinité, Tournai 1883 (y
varias ed. más), traduc. italiana Roma 1894.
GIGLIO, A., Carità
non filantropia. Istoria di S. Giovanni de Matha e di S. Felice di Valois,
Napoli 1884.
PARASSOL I PI, P., Breu
compendi critich de la vida del gloriós catala san Joan de Mata,
Ripoll 1902.
SCHUHMACHER, N., Der
Heilige Johannes von Matha, Wien 1952.
ESCALLIER,
E., Le liberateur des esclaves ou
redempteur des captifs. Saint Jean de Matha, Avignon 1960.
LES
PERES TRINITAIRES CANADIENS, Jean de
Matha, un fondateur d'avant-garde, Montréal 1960.
ANGELO ROMANO DI SANTA TERESA, San Giovanni di Matha, fondatore dell'Ordine della SS. Trinità,
Vicenza 1961.
IGNAZIO DEL SS. SACRAMENTO [Marchionni], Giovanni
di Matha, en Bibliotheca Sanctorum, VI, Roma 1965, col. 828-838.
ANTIGNANI, Gerardo, Vita
di Giovanni de Matha e ripercussioni della sua opera nei tempi, Siena
1982.
CASTAÑO,
Reyes, Nacido para la liberación.
San Juan de Mata, Córdoba 1985.
ZABALETA,
Primitivo, San Juan de Mata,
fundador de la Orden de la Stma. Trinidad, Salamanca 1989.
—,
San Juan de Mata y la Orden
Trinitaria, en Trinitarium 7 (1998) 21-46.
PUJANA,
Juan, San Juan de Mata, Fundador de la Orden de la Santísima Trinidad, en
Estudios Trinitarios 27 (1993) 81-106.
LLONA
REMENTERIA, Germán, Fundador y
redentor. Juan de Mata, Salamanca 1994.
UNCITI,
Manuel de, Juan de Mata al vivo. Un no violento de hace ocho siglos, Madrid
1999.
CIPOLLONE, Giulio, Jean de Matha,
en Dictionnaire d’Histoire et Géographie
Ecclésiastiques, XV/4...
TOP
VI – LA
DESCALCEZ TRINITARIA
1.
Fuentes
CLEMENTE
VIII, Breve Ad militantis Ecclesiae
regimen (20 de agosto de 1599), en PUJANA, J., San Juan Bautista de la Concepción. Carisma y misión, Madrid 1994,
728-734; ed. bilingüe (latín y español) en Trinitarium 8 (1999)
258-271.
FERNANDEZ,
J., (ed.), Bullarium O.
Recollectorum S. Augustini,
I, Roma 1954, varios documentos; III, Roma 1967, nn.223, 225.
JUAN
BAUTISTA DE LA CONCEPCIÓN, san, Obras
completas, 4 vols., Madrid 1996-2002.
Monumenta Historica Carmeli Teresiani, Documenta Primigenia, 4 vols., Romae 1973-85. Varios
documentos en cada vol. que afectan directa o indirectamente a la Reforma
Trinitaria.
NICOLÁS
DE LA ASUNCIÓN (ed.), Documentos inéditos
referentes a la Descalcez Trinitaria: Acta O SS T. II/6 (1926)
206-217.
—,
Documenta Ordinem spectantia:
ActaOSST IV/11 (1951) 600-606.
—,
Documenta
B. P. N. Joannem Baptistam a Conceptione spectantia: ActaOSST
V/4-5-6 (1955) 173-191.
—,
Año 1599. La Sagrada Congregación
prepara la bula de erección de la Reforma Trinitaria, en EST, 2ª época,
n. 66 (1950) 76-79.
—,
Fundación del monasterio de la SS.
Trinidad de la villa de Villanueva de los Infantes, en Acta O.SS.T.
V/7-8-9 (1956) 329-335.
—,
Fundación del monasterio de la SS.
Trinidad de la villa de La Solana, en Acta O.SS.T., V/10-11 (1958)
405-411.
—, Documenti
sull’Unione delle due Famiglie, en Acta O.SS.T., VI (1962) 355-370.
OLARRA
GARMENDIA, J.-LARRAMENDI, M.L., Índices
de la correspondencia entre la Nunciatura de España y la Santa Sede
durante el reinado de Felipe III, Madrid 1948-49, 2 vols.
—,
Correspondencia entre la Nunciatura
en España y la Santa Sede. Reinado de Felipe III (1598-1621), 6 vols.,
Roma 1960.
PORRES ALONSO, Bernardo (ed.), Estatutos
de la congregación general de España celebrada en Valladolid en 1594,
en Acta O.SS.T. VIII/5 (1971) 97-103 (485-491).
|