Bibliografia Trinitaria

A cura di P. Juan Pujana, O.SS.T.

  INDEX:

 

I - REPERTORIOS BIBLIOGRÁFICOS

     1. Sobre la Orden Trinitaria  

     2. Sobre la Regla

     3. Sobre el Reformador y la descalcez

     4. Sobre la actividad redentora  

 

II – FUENTES GENERALES (orden cronológico)  

     1. Bularios

     2. Crónicas

     3. Textos legislativos: Regla, constituciones, estatutos

     4. Textos liturgicos

          Breviarios y propios de Horas

          Misales y Misas propias

          Rituales

          Manuales

          Ceremoniales  

 

III - OBRAS Y ESTUDIOS GENERALES

 

IV - LA REGLA  

     1. Ediciones (las principales)

     2. Estudios

 

V - LOS ORÍGENES DE LA ORDEN

     1. Fuentes

     2. Estudios  

     3. San Juan de Mata (orden cronológico)  

 

VI – LA DESCALCEZ TRINITARIA

     1. Fuentes  

     2. Estudios

     3. San Juan Bautista de la Concepción

           a) Obras

           b) Biografías (orden cronológico)  

           c) Estudios

 

VII - HISTORIAS NACIONALES  

     Francia  

     Italia  

     Portugal  

     España  

     América

     Norte de Europa  

 

VIII - ALGUNOS TRINITARIOS ILUSTRES

     1. Roberto Gaguin  

     2. Félix Hortensio Paravicino

     3. Antonino de la Asunción

     4. Miguel Ferrer

     5. Damián López de Haro

 

IX - ESPIRITUALIDAD

     1. General  

     2. Carisma redentor-misericordioso

     3. Dimensión trinitaria

     4. Dimensión mariana

 

X - ACTIVIDAD REDENTORA

     1. Catálogos  

     2. Estudios

 

XI - DIMENSION MISIONERA

 

XII - HAGIOGRAFÍA  

     San Félix de Valois

     San Simón de Rojas

     San Miguel de los Santos  

     Beato Marcos Criado

     Beato Domingo Iturrate  

     Ven. Tomás de la Virgen

     Ven. Félix de la Virgen

     Beata Anna Maria Taigi

     Beata Isabel Canori Mora

     Angela María de la Concepción

     Mons. Giuseppe di Donna

     Mártires de Argel

     Otros

 

XIII - ARTE E ICONOGRAFÍA

 

XIV – TERCERA ORDEN

 

XV - COFRADIAS Y AGREGACIONES A LA ORDEN  

 

XVI - SOBRE OTROS INSTITUTOS DE LA FAMILIA TRINITARIA

    

   TOP

 

I - REPERTORIOS BIBLIOGRÁFICOS

 

1. Sobre la Orden Trinitaria

 

GMELIN, Moriz, Litteratur zur Geschichte der beiden Orden SS. Trinitatis und. B. Mariae de Mercede, en Serapeum 6 (1870) 81-110; 8 (1870) 113-123.

TURBET-DELOF, G., Bibliographie mathurine (1582-1785), en RAM 46 (1970) 387-396.

PUJANA, Juan, Bibliografía, en La Orden de la Santísima Trinidad, Salamanca 1993, 179-194.

AURRECOECHEA, José Luis-QUINTERO, Giovanny, Bibliografía sobre la Orden Trinitaria, en Comunidades 26 (1998) Fichero de materias (nº 93), 19 pp.

CIPOLLONE, Giulio, Bibliografía trinitaria, en Trinitarium 7 (1998) 311-315.

 

2. Sobre la Regla

 

ALIAGA, Pedro, Bibliografía fundamental sobre la Regla de la Orden de la Santísima Trinidad, en Trinitarium 7 (1997) 225-229. Lista de las ediciones y de los comentarios principales de la Regla de 1198.

 

3. Sobre el Reformador y la descalcez

 

MEDRANO HERRERO, Pío, Bibliografía, en San Juan Bautista de la Concepción, escritor, Ciudad Real 1994, 259-291.

NICOLÁS DE LA ASUNCION-BONIFACIO DE LA SS.TRINIDAD, Bibliogra­fía [sobre el Bto. Juan Bta.de la Concepción]: Estudios Trinitarios [=Estudios Trinitarios] 1 (Córdoba 1963) 177-182.

PUJANA, Juan , Bibliografía selecta, en El recogimiento interior, de san Juan Bta. De la Concepción, Madrid 1981, 217-222.

—, Fuentes y bibliografía, en San Juan Bautista de la Concepción. Carisma y misión, Madrid 1994, XXIX-IL.

—, Bibliografía, en Obras completas, de san Juan Bta. De la Concepción, I, Madrid 1996, XXXIII-XLI.

—, Bibliografía en torno a san Juan Bautista de la Concepción y su reforma, en Trinitarium 8 (1999) 273-285.

   

TOP

4. Sobre la actividad redentora

 

GROSS, Joseph J., Bibliographia specialis de redemptione captivorum, en Captivis libertas, Rocca di Papa 1982, 187-193.

PORRES ALONSO, Bonifacio, Bibliografía, en Libertad a los cautivos. Actividad redentora de la orden trinitaria, I: Redenciones de cautivos (1198-1785), Córdoba-Salamanca 1998, 33-96 (en especial, II. Sobre redenciones de cautivos hechas por los trinitarios, 39-91). La más completa.

—, Bibliografía, en Libertad a los cautivos. Actividad redentora de la orden trinitaria, II y III: Diplomas reales de Castilla y de Aragón, Bulas y documentos varios, Córdoba-Salamanca 1998, 13-31.

 

II – FUENTES GENERALES (orden cronológico)

 

AURRECOECHEA, José Luis-MOLDÓN, Antonio, Fuentes históricas  de la Orden Trinitaria (s.XII – XV), Córdoba, Secretariado Trinitario, 2003. Abreviado: Fuentes históricas.

 

1. Bularios

 

Privilegios apostólicos y reales que tiene la sagrada Orden de la de la Santísima Trinidad y Redemptión de Captivos para hacer la Redemptión..., [Burgos, 10.IV.1582].

Regula et confirmatio privilegiorum O.SS.T., Redemptionis captivorum, a S.D.N. Sixto Papa V facta cum diversis Bullis aliorum Summorum Pontificum e— Ordini concessis, Roma 1588.

Bullas y privilegios concedidos de los Summos Pontífices y Reyes Cathólicos a la Orden de la Santíssima Trinidad Redempción de captivos, Burgos 1607.

JOSEPH A JESU MARIA, Bullarium O.SS.T., R.C., Madrid 1692.

REYNÉS, Lorenzo, Bullarium O.SS.T., 3 vol., ca. 1770, Palma de Mallorca, Pública, mss. 52, 53 y 54; copia en Roma, Archivo de San Carlino, mss. 263-264.

NICOLAUS A B. VIRGINE, Bullarium O.SS.T., R.C., Pamplona 1781.

FERNÁNDEZ QUEVEDO, Antonio (+1799), Bullarium O.SS.T., 3 vols., Roma, archivo de S. Carlino alle 4 Fontane, mss. 283, 284 y 285.

HERNÁNDEZ ZENZANO, Pedro (+1813), F., Bullarium O.SS.T., 4 vol., Roma, archivo de S. Carlino alle 4 Fontane, mss. 247-250.

ANTONINO DE LA ASUNCIÓN, Synopsis bullarii O.SS.T. Medii Aevi [1198-1555], Roma 1921. NICOLÁS DE LA ASUNCIÓN, Synopsis bullarii O.SS.T. Medii Aevi. Pars altera [1344-1603], en Acta OSST VI (1958-1964) 629-641; VII (1965-1966) 63-74, 335-349, 479-490.

   

TOP

2. Crónicas

 

CALVO, Silvestre,  Resumen de las prerrogativas del Orden de la Sma. Trinidad, Pamplona 1791.

GAGUIN, Robert, Chronicum de maioribus ministris O.SS.T. et redemptionis captivorum, en Regula et statuta fratrum O.SS.T., Douai 1586, 92-102. Con los complementos de J. Bourgeois y C. Massac, bajo la voz Cerfredum,  en Gallia Christiana 8 (1744) 1732-1741.

LÓPEZ DE ALTUNA, Pedro., Primera parte de la Crónica General del Orden de la Sma. Trinidad, Segovia 1637.

FIGUERAS CARPI, Juan, Chronicum O. SS. T. de Redemptione Captivorum , Verona 1645.

DIEGO DE LA MADRE DE DIOS, Crónica de los Descalzos de la Sma. Trinidad. I parte, Madrid 1652 (Buenos Aires 19442).

ALEJANDRO DE LA MADRE DE DIOS, Crónica de los Descalzos de la Santísima Trinidad redención de cautivos. II Parte, Alcalá de Henares 1706.

—, Crónica .... III Parte, Madrid 1707.

VEGA Y TORAYA, Francisco de la, Crónica de la Provincia de Castilla ... del Orden de la Sma. Trinidad, vol. 3, Madrid 1720, 1723 y 1729.

LUCAS DE LA PURIFICACIÓN, Crónica de los Descalzos ... IV Parte, Granada 1732.

REYNÉS, Lorenzo, Crónica de la provincia de Aragón del Orden de la Sma. Trinidad, vol. 5, Palma de Mallorca, Pública, mss. 47-51; copia en Roma, Archivo de San Carlino, 6 vol., mss. 257-262.

 

TOP

3. Textos legislativos: Regla, constituciones, estatutos

 

Statuta Ordinis saec. XIII, en Acta OSST I/7 (1921) 276-281.

Statuta Ordinis anni 1319, en Acta OSST I/8 (1921) 333-336.

Statuta Ordinis pro Hispaniae Provinciis a Capitulo Generali anno 1429 Cervifrigidi abito approbata, en Acta OSST II/1 (1924) 58-74; II/3-4 (1925) 125-144.

Statuta Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1496, Acta OSST II/8 (1928) 321-327.

Statuta Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1501, Acta OSST II/7 (1928) 327-330.

Statuta Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1510, en Acta OSST II/9 (1929) 381-395.

Statuta Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1519, en Acta OSST III/2 (1932) 88-101.

Acta Capituli Provincialis Provinciae Hispaniae in domo de Virtutibus Statuta Capituli Provincialis Provinciae Castellane anni 1510, en Acta OSST II/9 die 24 aprilis anni 1513 celebrati, en Acta OSST II/10 (1929) 463-473.

[PORCEL, Íñigo, (ed.)], Flos observantie fratrum Ordinis Sanctissime Trinitatis et captivorum redemptionis, [Toledo, Gaspar de Avila, 31.8.1526]. Un ejemplar en : Lisboa, Nacional, SC 5510 P.

Manuale Fratrum Ordinis SS. Trinitatis et captivorum Redemptione […], Ordinis Institutionem, Regulam, Constitutiones, Caerimoniae ac Privilegia continens, [Valladolid] 1570.

Regula et constitutiones Fratrum O.SS.T., Redemptionis captivorum, Sevilla, Apud Alfonsum Escribanum, 1573. Ej.: Sevilla, Universitaria, Sig. A Res. 04/6/01

Regula et Constitutiones, Formularium et Ordinarium divinorum officiorum Fratrum O.SS.T., et Redemptionis captivorum, Salamanca 1584.

MARTÍNEZ, Juan (ed.), Institutio, regula, privilegia, constitutiones, caerimoniale et formularium O.SS.T., Redemptionis captivorum, Zaragoza 1584.

BOURGEOIS, Jacques (ed.), Regula et statuta fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis, Douai 1586.

Regula et Constitutiones Fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis et Redemptionis captivorum, Valencia 1589.

Institutio, sive Fundatio Ordinis Sanctissimae ac Individuae Trinitatis et Redemptionis captivorum. Constitutiones fratrum O.SS.T. […] Provintiae Portugaliae. Caerimoniale, Lisboa 1591.

GUZMÁN, Diego de (ed.), Regula Fratrum O.SS.T. et Redemptionis captivorum, exposita iuxta declarationem Summorum Pontificum et Ordinis Constitutiones, Granada 1593.

Estatutos de la Congregación general de España celebrada en Valladolid en 1594, en Acta OSST VIII/5 (1974) 97-103 (485-491).

Constituciones de la Recolección (Año 1596), en Carisma y misión, 717-722.

Regula primitiua Ordinis Sanctissimae Trinitatis fratrum reformatorum discalceatroum & litterae Apostolicae Santissimi Domini nostri Clementis Papae Octaui quibus Prouintia dictorum Fratrum Reformatorum erigitur et fundatur...,  [Madrid] Anno Domini 1601. Ej.: Toledo, Biblioteca de Castilla la Mancha, Sig.: 17927(3).

Constituciones de los Religiosos Descalzos de la Orden de la Santísima Trinidad, Redención de cautivos, hechas […] en el año del Señor de 1614, en Carisma y misión, 740-816.

Regula primitiva patrum fratrum discalceatorum ordinis sanctissimae Trinitatis et redemptionis captivorum, Aquis-Sextiis, apud S. David, 1652, in-12.

Reformatio monasteriorum fratrum ordinis sanctissimae trinitatis ... anno à partu Virgineo 1635 ..., Romae: ex typographia Reu. Camerae Apostolicae : sumptibus Prouinciae Castellae, 1656

Regula primitiva O.SS.T., Redemptionis captivorum…, Nápoles 1659; Madrid 1660.

Regla primitiva y Constituciones de la Orden de los Descalzos de la Santísima Trinidad R. de C., Alcalá de Henares 1656.

Regla primitiva y Constituciones de la Orden de los Descalzos de la Santísima Trinidad R. de C., Alcalá de Henares 1663.

Regula et statuta fratrum O.SS.T. Redemptionis captivorum, París 1663.

Regula primitiva O.SS.T.  Redemptionis captivorum […] et Constitutiones generales eiusdem Ordinis confirmatae a felicis record. Alexandro Septimo,  Madrid 1731.

Regula primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R. C., Roma-Madrid 1738.

Regula primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis Hispaniae O.SS.T. R. C., Madrid 1787.

Regola e Costituzioni dell’Ordine dei Religiosi Scalzi della SS.ma Trinità con le sante costumanze spettanti ai Fratelli Laici, Roma 1846.

Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis Hispaniae O.SS.T., R.C., Romae 1851.

Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum Congregationis Hispaniae O.SS.T., R.C., Romae 1884.

Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T., R.C., Romae 1907.

Regula Primitiva et Constitutiones Fratrum Discalceatorum O.SS.T., R.C., Romae 1933..

Ratio Studiorum O. SS. T., Roma 1959.

Constitutiones Fratrum Ordinis SS. Trinitatis a Capitulo Generali Speciali exaractae, Roma 1969.

Directorium generale et Statuta varia O.SS.T., Roma 1971.

Ratio Genaralis Institutionis Trinitariae, Roma 1973.

Regula et Constitutiones Fratrum O.SS.T., Roma 1985.

Directorium GeneraleFratrum O.SS.T., Roma 1985.

Statuta Capituli Generalis Ordinarii et Extraordinarii O.SS.T., Roma 1990.

Statuta Congregationis Generalis O.SS.T., Roma 1990.

Statuta Missionaria Generalia O.SS.T., Roma 1990.

Ratio Generalis Institutionis et Studiorum, Roma 1994.

 

TOP

4. Textos liturgicos

 

Breviarios y propios de Horas

 

Breviarium Ordinis SS. Trinitatis. Ms. En 8º, del siglo XV (anterior a 1476). París, Arsenal, M. 277. Cf. Acta OSST, III, 517-518.

Breviarium ad usum fratrum Ordinis SS. Trinitatis de Redemptione Captiuorum completissimum, Per ... Iohannem Bienayse et Iacobum Ferrebouc, París 1515. Cf. Acta OSST III, 507-518, donde se señalan algunos ejemplares. Un ejemplar en: Londres, The Brtish Library,  D-3365.aa.44.

Breviarum Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Valencia 1519. Un ejemplar en ASC 32-30.

Breviarum Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Coimbra 1528.

Breviarum Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, 1534 [París, Nationale, Rés. B 6337-6338].

Breviarum Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Salamanca 1537.

Breviarum Fratrum sacri O.SS.T. de Redemptione captivorum, Sevilla 1545.

Breviarium Romanum [...] cum [...] Officiis propriis O.SS.T. pro redemptione captivorum […] Ad usum F. I. Iosephi D., dicti Ordinis reg. can. Aº MDCCXLIIII. Ms. París, Mazarine, Ms. 340. Cf. ActaOSST I, 450.

Breviarium Romanum ad usum Fratrum et Monialium Ordinis Excalceatorum Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum usque ad hanc diem concessa accurate disponuntur, 2 vols. (Pars Prima y Pars Secunda), Nápoles 1860.

Proprium Liturgiae Horarum O.SS.T., Roma 1976.

  TOP

Misales y Misas propias

 

Misalle O. SS. T., Ms. Rberto Gaguin poseía este misal en 1494. París, Mazarine, Ms. 429.

Missale O. SS. T., Ms. de la primera mitad del s. XVI, París, Mazarine, Ms. 430.

Missale ad usum Fratrum O. SS. T. de Redemptione Captivorum, París 1529.

Missae propriae festorum totius O. SS. T. et Redemptionis Captivorum. Una cum missis Sanctissimae Trinitatis […], Lión 1684.

Missae propriae sanctorum ac festivitatum O. SS. T. Redemptionis Captivorum, Madrid 1790.

Missae depromptae ex Missali O. SS. T. Redemptionis Captivorum, Roma 1898.

Missaed propriae O. SS. T., Madrid 1901.

Proprium sanctorum et festivitatum O. SS. T. Excalceatorum Redemptionis Captivorum, París-Tournai-Roma 1925.

Proprium Missarum pro O. SS. T., Roma 1976.

Missel pour l’Ordre de la Très-Sainte Trinité, Traduction. Province Trinitaire Canadienne, Roma 1979.

Porpio de las Misas de la Orden de la SS. Trinidad, Madrid 1983; 2ª ed. 2003.  

  TOP

Rituales

 

Ritual Trinitario o Tomo segundo del Ceremonial de los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad, Redención de Cautivos. Nuevamente añadido y arreglado a los novísimos Decretos de la Sagrada Congfregación de Ritos y conforme al uso antiguo de dicha Religión, Madrid 1779.

Rituale Fratrum Discalceatorum O.SS.T. Redemptionis Captivorum, Turín-Roma 1955.

Ordo Professionis Religiosae pro sodalibus O.SS.T., Roma 1976.

 

Manuales

 

LUZÓN, Matías (ed.), Manual de la Orden de la Sanctíssima e individua Trinidad y redempción de captivos [...], Barcelona 1589.

Manual de los Religiosos Descalzos de la Orden de la SS. Trinidad R. de C., Madrid 1623.

Manual de los Religiosos Descalzos de la Orden de la SS. Trinidad, R. de C. De nuevo aumentado y enmendado, según el Romano reformado, y uso antiguo de la Religión, Burgos 1674.

ANTONIO DO SACRAMENTO (ed.), Manual dos Religiosos da Santísima Trindade e Redempçaāo de Cativos deste Reino de Portugal, Lisboa 1630 (Parte I), 1731 (Parte II y III).

Manual de Procesiones y otros actos de comunidad para el uso de los Religiosos del Orden Calzado de la SS. Trinidad, R. de C., Madrid 1780.

Manual procesional de Padres Trinitarios Descalzos, según el estilo de su sagrada Religión, Madrid 1769.

Manual Trinitario o Tomo tercero del Ceremonial de los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo enmendado y añadido conforme a novísimos Decretos y uso antiguo de la Religión, Madrid 1779.

Instruccional o tomo quarto : instruccion de novicios del Orden de Descalzos de la Santísima Trinidad Redención de Cautivos, Madrid 1779.

  TOP

Ceremoniales

 

Caerimoniale Domus Perrinensis in Galia O.SS.T., en Acta OSST II (1930)…

Primitivum  O.SS.T. Caerimoniale “Defuncto Ministro” apellatum, en Acta OSST II (…) 580-592; III (…) 17-28, 77-87, 126-136.

Ordinarium diuinorum officiorum seu Ceremoniale, secundum consuetudinem Fratrum O.SS.T. & Redemptionis Captiuorum, en Regula et Constitutiones, Formularium et Ordinarium divinorum officiorum Fratrum O.SS.T., Salamanca 1584, parte 2ª, pp. 70-230.  

Caerimoniale Fratrum O.SS.T. et R.C. Provinciae Portugalliae, Lisboa 1591.

Ceremonial y procesionario de los frailes de la Orden de la Santísima Trinidad y Redención de cautivos, Sevilla 1593. Ej.: Sevilla, Universitaria, Sig.: A Res. 27/5/19 

Ceremonial de los Religiosos Descalzos de la Orden de la Santísima Trinidad R. de C., Madrid 1645.

Ceremonial del convento y religiosas Trinitarias Descalzas, R. de C., de San Ildefonso desta Corte, Madrid 1681.

Ceremonial de los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo aumentado, corregido y enmendado según el Romano reformado, nuevos Decretos de la Sagrada Congregación y uso antiguo de la Religión, Salamanca 1683.

Ceremonial de los Religiosos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo corregido y aumentado según el Romano reformado, nuevos Decretos de la Sagrada Congregación, y uso antiguo de la Religión, Granada 1686.

Caerimoniale Fratrum Excalceatorum O.SS.T. de Captivorum Christianorum. Justa Romanum noviter reformatum, et secundum usum antiquum Religionis correctum, et elucidatum, et ex Hispanico Idiomate in Latinum trnslatum, Viena 1692.

Caerimoniale Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R.C.. Justa Romanum noviter reformatum, ad usum antiquum Ordinis Correctum. Editio haec secunda priori multo emendatior, Praga 1728.

Ceremonial de los Religiosos Descalzos del Orden de la SS. Trinidad R. de C. De nuevo aumentado, corregido y enmendado según el Romano reformado, novísimos Decretos de la Sagrada Congregación y uso antiguo de la Religión, Tomo primero, Madrid 1779.

Ceremonial de los Religiosos del Orden Calzado de la SS. Trinidad R. de C.. De nuevo corregido y aumentado según el Romano reformado, nuevos Decretos de la Sagrada Congregación de Ritor y uso antiguo de la Religión, Madrid 1780.

Ceremoniale dell’Ordine della SS. Trinità e del Riscatto. Ristretto e tradotto dall’idioma spagnolo all’italiano per uso de’religiosi scalzi del medesimo Ordine, Roma 1829.

Caerimoniale Fratrum Discalceatorum O.SS.T. R.C., juxta antiquum Ordinis et Romanum ac S. Rit.Congr.Decreta correctum, auctum et emendatum, Nápoles 1861.

Ceremonial de los religiosos descalzos de la Orden de la Sma. Trinidad. R. de C. Aumentado, corregido y enmendado, según los novísimos Decretos de la Sagrada Congregación y uso antiguo de la Religión, 4 vols. [1º, Ceremonial; 2º, Ritual; 3º, Manual; 4º, Instruccional] , Roma 1893-1894.

Ceremonial para el hábito y profesión a las Beatas del Orden de la SS. Trinidad de esta ciudad, Sevilla 1895.

Ceremonial de las Hermanas Oblatas de la Tercera Orden de Descalzos de la SS. Trinidad de R. de C., Valencia 1897.

Ceremonial copiado del primitivo, sacado del de nuestra Orden Trinitaria (que se conserva en la Clavería del Beaterio de la SS. Trinidad de Sevilla); con las modificaciones hechas por el Excmo. Y Rvmo. Sr. D. Marcelo Spínola y Maestre, Arzobispo de Sevilla, Sevilla 1903.

 

  TOP

III - OBRAS Y ESTUDIOS GENERALES

 

ANGELO ROMANO DI SANTA TERESA, Le Maestre Pie Trinitarie, Isola del Liri 1928.

—, Sguardo storico sull'Ordine Trinitario, Roma 19412.

—, Le affiliazioni dell'Ordine Trinitario, Isola del Liri 1947.

—, I Trinitari, en M. ESCOBAR, Ordini e Congregazioni religiose, I, Torino 1951, p. 131-156.

ANTONINO DE LA ASUNCIÓN, Arbor chronologica Ordinis Excalceatorum SS. Trinitatis, Roma 1894.

Ministrorum Generalium O.SS.T. series, Isola del Liri 1936.

BARO, Bonaventura, OFM, Annales O.SS.T., R.C., ab anno 1198-1297, Roma 1684.

BEARDSLEY, E., The Trinitarian Order. A compendium history, Holy Trinity Monastery, Baltimore 1990.

CHOTODECKI, J. B., Trynitarze, Lwowie 1911.

CIPOLLONE, Giulio,  I Trinitari, DIP 9 (1997) col. 1330-1371.

D’ERRICO, Anthony O., The Trinitarians. An overview of their eight Hundred Year Service to God and Humanity, Roma [2002].

DE LEEUW, Quirin, Die Trinitarier, Mödlin [1984].

DESLANDRES, Paul,  L'Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, 2 vol. Toulouse-Paris 1903.

DIEGO DE JESÚS, Anales de la Religión de la Sma. Trinidad, I, Madrid 1687.

FALLENBÜCHL, F., A Rabvàltò Trinitàrius Szerzetesek Magyar-oszàgon, Budapest 1940.

FIGUERAS CARPI, Juan, Annales Ordinis SS. Trinitatis de Redemptione Captivorum. Ms. Palma de Mallorca, Pública, Mss. 55, 56 y 57.

FOURNÉE, J., L'Ordre des Trinitaires en Normandie, en Bulletin de la Societé historique et archéologique de l'Orne, t. 102, 1983, p. 107-121.

GINARTE, Ventura, La Orden Trinitaria. Compendio histórico de los Descalzos Trinitarios, Córdoba-Salamanca 1979.

GRIMALDI-HIERHOLZ, Roseline, L’Ordre des Trinitaires. Histoire et spiritualité, París 1994.

GROSS, Joseph J., Manual of History. Compiled for private use in the Novitiate Program, 2 vols., Baltimore 1972 (pro.ms.).

HERNÁNDEZ SÁNCHEZ, José, Espigando en el patrimonio trinitario. Lecturas para cada día del año, [Roma 2001].

IGNATIUS A. S. ANTONIO, Necrologium religiosorum et monalium pietate aut scientiis vel alia praerogativa insignium O.SS.T., Aix-en-Provence 1707.

—, Les Annales des religieux déchaussés de l'Ordre de la T. S. Trinité pour le R. des C. [en France 1599-1682, 1720], publiées et annotées par F. STROOBANTS, en Acta O.SS.T., VI (1958-1964) 259-306, 449-468, 589-618, 721-768 ; VII (1965-1970) 133-153, 419-463, 578-604.

—, Recueil de documents historiques sur les couvents de France, d'Espagne et de Portugal, Marseille, Bibl. de la Ville, vol. 2, mss. 1216 y 1217.

KNECHT, Thierry, Les Trinitaires. Huit siècles d’histoire, París 1993.

KRALIK, Richard von, Geschichte des Trinitarier-Ordens, Viena 1918.

LINAGE CONDE, Antonio, Los Trinitarios, en Historia de la Iglesia en España, II/2, Madrid 1982, p. 125-130.

MAZZARISI, Cosimo, L'Ordine Trinitario nella Chiesa e nella Storia, Torino 1964.

NICOLÁS DE LA ASUNCIÓN, Ordine della S.ma Trinità, EC, t. 9, 1952, col. 239-240.

PORRES, Bonifacio, Trinitarios, DHEE, t. 4, 1975, p. 2594-2595.

PUJANA, Juan, Trinitaires, en «Dictionnaire de Spiritualité», XV (1991) col. 1259-1287.

—, La Orden de la Santísima Trinidad (Trinitarios), Salamanca, Secretariado Trinitario, 1993.

SATURNINO DE LA VIRGEN DEL CARMEN, La Orden de la Sma. Trinidad, Buenos Aires 1932.

STROOBANTS, François, Les Ministres Généraux de l'Ordre Trinitaire, Marseille 1966.  

  TOP

IV - LA REGLA

 

1. Ediciones (las principales)

 

JOSEPH A JESU MARIA, Bullarium O.SS.T., R.C., Madrid 1692, 5-11 (regla de 1198),

BERNARDINUS A S. ANTONIO, Epitome Generalium Redemptionum Captivorum, quae a fratribus Ordinis Smae. Trinitatis sunt factae, Lisboa 1623, 20r-25r (regla de 1198), 25v-33r (regla de 1267).

STELLARIUS, Prosperus, Fundamina et regulae omnium ordinum monasticorum et militarium, Duai 1626, pp. 435-456.

HOLSTENIUS, Lukas, Codex regularum monasticarum et canonicarum, III, Augustae Vindelicorum 1759, 1-11.

TOMASSETTI, A., Bullarium Diplomatum et Privilegiorum Sanctorum Romanorum Pontificum, III, Turín 1868, 133-137.

MIGNE, Jacques-Paul, Patrologia latina, vol. 214, 444-449.

ANTONIN DE L’ASSOMPTION, Les origines de l’Ordre de la Très Sainte Trinité, Roma 1925, 81-86.

MARCHIONNI, Ignazio, Note sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità, Roma 1973, 244-249.

HAGENEDER, Othmar-HAIDACHER, Anton, Die Register Innocenz’III, I, Graz-Colonia 1964, pp. 703-708, nº 481. Es la mejor edición crítica de la regla primitiva.

GROSS, Joseph J., The Trinitarians' Rule of Live: Texts of the six principal editions, Roma 1983.

PAGANO, Sergio, Il testo della Regola dei Trinitari: redazione, annotazioni diplomatiche, aggiornamenti del secolo XIII, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, el texto de la regla en pp. 72-76.

AURRECOECHEA, José Luis – MOLDÓN, Antonio, Fuentes históricas de la Orden Trinitaria (s. XII-XV), Córdoba 2003, 4-19 (orig. latino y versión española).  

  TOP

2. Estudios

 

ALIAGA, Pedro, La Orden de la Santa Trinidad, bajo la Regla de san Agustín, en Trinitarium 9 (2000) 41-67.

ARBIZU, José Mª, Estructura y estratos del «Ordo» trinitario en la Regla de Juan de Mata, Redentor, en Trinitarium 7 (1997 209-224.

BORREGO, Juan, La Regla de la Orden de la Stma. Trinidad. Contexto histórico, Salamanca 1973.

BRIERLEY, Albert, La Regla trinitaria de 1198, en Trinitarium 7 (1997) 11-28.

—, La división de bienes en favor de las obras de misericordia según la Regla Trinitaria, en Trinitarium 7 (1997) 127-158.

CARNERERO, Javier, La Domus de la santa Trinidad en la Regla trinitaria, en Trinitarium 5 (1996) 7-39.

CIPOLLONE, Giulio, Ad redemptionem: Il perno della Regola dei Trinitari, in Cristianità-Islam, Roma 1992, 404-412.

—, Trinità e liberazione tra Cristianità e Islam. La Regola dei Trinitari,  Asís 2000.

—, La redenzione e la liberazione dei captivi. Lettura cristiana e modello di redenzione e liberazione secondo la regola dei Trinitari, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 345-384..

DAL PINO, Franco, La Regola Trinitaria e le nuove regole (1100 ca.-1215). I riferimenti all’Islam, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 185-218.

GARCÍA PAREDES, José Cristo Rey, Lectura actual de la Regla trinitaria a la luz de los signos de los tiempos, en Trinitarium 7 (1997) 171-185.

GERMÁN DE LA SS. TRINIDAD [=LLONA], ¿San Juan de Mata escribió para la Orden de la Stma. Trinidad una Regla propia?, en Estudios Trinitarios 2 (1964) 23-55.

—, En el año 1198 recibió la Orden el refrendo apostólico, en Los orígenes de la Orden Trinitaria y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid 1992, 45-54.

FUENTES, Manuel, La Regla de san Juan de Mata, en Los orígenes de la Orden Trinitaria y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid 1992, 55-62.

HERNANDO, Josep, La ‘tertia pars’ en la regla de los Trinitarios para el rescate de cautivos: una forma de inversión económica, de economía evangélica, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 263-308.

JOANNES A STO. ATHANASIO, In Regulam Primitivam O.SS.T. moralis expositio, t. 2, Madrid 1697 y 1704.

JOCQUÉ, L.- MILIS, L. (eds.), Liber Ordinis Sancti Victoris Parisiensis, Turnhout 1984.

JUAN BAUTISTA DE LA CONCEPCIÓN, san, La Regla de la Orden de la Santísima Trinidad, en Obras completas, III, 9-168.

JUAN BAUTISTA DE LA EXPECTACIÓN, Luces de la Trinidad en asuntos morales para el púlpito. Exposición literal y moral de la Regla primitiva de los religiosos descalzos de la SS. Trinidad y Redentores de cautivos, 2 vols., Madrid 1666 y 1669.

LE BLÉVEC, Daniel, Le contexte parisien et provençal de la régle des Trinitaires, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 119-129.

LEANDER A SS. SACRAMENTO, Expositio Regulae Primitivae O.SS.T., Madrid 1635.

MATANIC, Atanasio G., Juan de Mata y Francisco de Asís. Estudio comparado entre la primera Regla trinitaria (1198) y la Regla definitiva franciscana (1223), en Trinitarium 6 (1997) 159-168.

PAGANO, Sergio, Il testo della Regola dei Trinitari: redazione, annotazioni diplomatiche, aggiornamenti del secolo XIII, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 51-118

PUJANA, Juan, La Regla Primitiva de la Orden Trinitaria según el Santo Reformador, en Trinitarium 6 (1997) 59-125.

SENDIN, Olegario, Valores evangélicos de la Regla trinitaria, en Trinitarium 7 (1977) 187-207.

SCHMUCKI, Oktavian, Die Regel des Johannes von Matha und die Regel des Franziskus von Assisi. Ähnlichkeiten und Eigenheiten. Neue Beziehungen  zum Islam, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 219-244.

VAUCHEZ, André, Pauvreté, pauvres et oeuvres de miséricorde: la régle des Trinitaires entre tradition et nouveauté, en La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio umanitario, Città del  Vaticano 2000, 257-261.

 

  TOP

V - LOS ORÍGENES DE LA ORDEN

1. Fuentes

 

ANJOS, A., Compendium Institutionis Ordinis Sanctissimae Trinitatis et indulgentiarum a summis Pontificibus eidem concessarum, Lisboa 1613.

[ANÓNIMO], Hoc fuit initium (La Perrine, s. XIII-XIV), ed. P. Deslandres, L’Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, II, Toulouse-Paris 1903, 141-143 ; Fuentes históricas, 224-227.

[ANÓNIMO], Deus creator omnium (“Secuencia” o relato en verso de 1250 ca.; París, BN, copia de 1444), ed.  P. Deslandres, L’Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, II, Toulouse-Paris 1903, 143-147 ; Fuentes históricas, 228-237.

[ANÓNIMO], De innovatione Ordinis Sanctae Trinitatis (Poema latino de 44 estrofas del s.XV), ed. J. Bazire, The Metrical Life of Saint Robert of Knaresborough, Oxford 1953, 144-148; Trinitarium 3 (1994) 174-185; Fuentes históricas, 602-615.

[ANÓNIMO], De initio creationis Ordinis Sanctae Trinitatis (Poema inglés de 118 versos del s. XV), ed. J. Bazire, The Metrical Life of Saint Robert of Knaresborough, Oxford 1953, 72-76; Trinitarium 3 (1994) 186-193; Fuentes históricas, 614-623.

[ANÓNIMO], Institutio sive fundatio Ordinis Smae. Et Individuae Trinitatis et R. C., Lisboa 1591.

ANTONIN DE L’ASSOMPTION, «Pièces justificatives», en Les origines de l’Ordre de la Très Sainte Trinité d’après les documents, Roma 1925, 80-168.

AZNAR, Pablo, La institución o fundación y sumario de indulgencias del Orden de la SS. Trinidad, Redempción de captivos, Barcelona, por Gerónimo Margarit, 1630.

BARBA, Francisco, Fundación de la sagrada Orden de la Sanctíssima Trinidad deRedempción de Captivos, Baeza 1556. Reed. y presentación: GARCÍA TORRALBO, Mª Cruz, El libro de fray Francisco Barba: Fundación de la sagrada Orden de la Sanctíssima Trinidad deRedempción de Captivos (1556), Úbeda 2001.

BOURGEOIS, Jacques, Institutio seu inventio O.SS.T., en Regula et statuta fratrum Ordinis Sanctissimae Trinitatis, Douai 1586, 1-5 ; Fuentes históricas, 650-657.

—, Institution et fondation de l’Ordre de la Très Sainte et Individue Trinité et Rédemption des captifs, Douai 1594; 1596; 1606; etc.

CIPOLLONE, Giulio, Regesti, en Studi intorno a Cerfroid, prima casa dell’Ordine Trinitario (1198-1429), Roma 1997, 133-227.

—, Regesti, en La casa della Santa Trinità di Marsiglia (1202-1547), prima fondazione sul mare dell’Ordine Trinitario, Città del Vaticano 1981, 199-421.

DESLANDRES, Paul, L’Ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs, II (=Pièces justificatives), Toulouse-Paris 1903.

Fuente, J. de la (ed.), La institución o fundación y summario de indulgencias de la Sancíssima Trinidad de la redempción de captivos, Córdova 1581.

GAGUIN, Robert, Chronicom de maioribus ministris O.SS.T. et Redemptionis Captivorum, en  J. Bourgeois, (ed.), Regula et statuta fratrum O.SS.T., Duaci 1586, p. 92-102.

—, Institutio sive fundatio O.SS.T., escrito en 1498, ed.en Fuentes históricas, .

—, Revelatio atque institutio O.SS.T., en su obra De Francorum gestis annales, París 1497, lib. 6, f. 40v.

MARCHIONNI, Ignazio, «Documenti», en  Note sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità, Roma 1973, 241-350.

PORRES, Bonifacio,  Dos bulas de 1209 y 1219 que enumeran las casas y bienes de la Orden de la SS. Trinidad, en Trinitarium 5 (1966) 169-195.

—, San Juan de Mata en Burgos (1207), en Trinitarium 5 (1996) 163-168.

VARGAS, Bernardo de, O. de M., Institutione et Fondatione dell’Ordine della Santissima Trinità della Redentione de’ Cattivi, fatta in Roma in S. Gio. Laterano da PP. Innocent.III l’Ann.1198. Con privilegi et indulgenze concesse a detta Religione da molti Sommi Pontefici et confermati novamente dalla S. di N.S. Papa Paolo Quinto, Palermo, per Gio. Battista Maringo, 1620. Un ejemplar en una miscelanea de opúsculos de Vargas, en Roma, Biblioteca ALESSANDRINA Universitaria, N. a.168.  

  TOP

2. Estudios

 

AA.VV., Los orígenes de la Orden Trinitaria y el carisma de san Juan de Mata, Córdoba-Madrid 1992.

ANTONIN DE L’ASSOMPTION, Les origines de l’Ordre de la Très Sainte Trinité d’après les documents, Roma 1925.

ANDRIAMAHITA, Pierre, «Domus Trinitatis». Una investigación teológica e histórica sobre el carisma original de los trinitarios, en Estudios Trinitarios 33 (1999) 547-637.

CARNERERO, Javier, El ministro local en los orígenes de la Orden Trinitaria, en Trinitarium 7 (1998) 101-127.

CIPOLLONE, Giulio, Studi intorno a Cerfroid, prima casa dell'Ordine Trinitario (1198-1429), Roma 1978.

CIPOLLONE, Giulio (a cura di),  La liberazione dei ‘captivi’ tra cristianità e Islam. Oltre la crociata e il ğihād: tolleranza e servizio humanitario. Atti del Congresso interdisciplinare di studi storici (Roma, 16-19 settembre 1998), Città del  Vaticano 2000.

MARCHIONNI, Ignazio, Note sulla storia delle origini dell’Ordine della SS. Trinità, Roma 1973.

FORCINA, Marisa-ROCCA, Nicola, (a cura di), Tolleranza e convivenza tra cristianità ed Islam. L’Ordine dei Trinitari (1198-1998). Atti del convegno di studi per gli ottocento anni di fondazione (Lecce, 30-31 gennaio 1998), Galatina (Le) 1999.

VÁZQUEZ JANEIRO, Isaac, Trinitarios y Franciscanos. El uso del dinero en el cumplimiento de sus respectivos carismas, en Estudios Trinitarios 33 (1999) 741-750.

VIZCARGÜÉNAGA, Ignacio, Los orígenes de la Orden Trinitaria, en Las dos órdenes redentoras en la Iglesia, Madrid 1989, 9-35.

  TOP

3. San Juan de Mata (orden cronológico)

 

GONZÁLEZ DÁVILA, Gil, Compendio histórico de las vidas de los gloriosos San Juan de Mata y San Félix de Valois…, Madrid 1630.

MALLEA, Salvador, Epítome de las vidas de los gloriosos San Juan de Mata y San Félix de Valois…, Roma 1665.

ANDRADE, Alonso de, SJ, Vidas de los gloriosísimos Patriarcas San Juan de Mata y San Félix de Valois…, Madrid 1668.

PRAT, J. M., Histoire de St. Jean de Matha et de St. Félix de Valois, Paris 1846.

VERANY, F., L'Esclavage et Jean de Matha, Paris 1863.

FITA, Fidel, Sarcófago marmóreo de San Juan de Mata, en Boletín de la Real Academia de la Historia 16 (1890) 373-376.

CALIXTE DE LA PROVIDENCE, Vie de S. Jean de Matha, fondateur de l'Ordre de la T. S. Trinité, Tournai 1883 (y varias ed. más), traduc. italiana Roma 1894.

GIGLIO, A., Carità non filantropia. Istoria di S. Giovanni de Matha e di S. Felice di Valois, Napoli 1884.

PARASSOL I PI, P., Breu compendi critich de la vida del gloriós catala san Joan de Mata, Ripoll 1902.

SCHUHMACHER, N., Der Heilige Johannes von Matha, Wien 1952.

ESCALLIER, E., Le liberateur des esclaves ou redempteur des captifs. Saint Jean de Matha, Avignon 1960.

LES PERES TRINITAIRES CANADIENS, Jean de Matha, un fondateur d'avant-garde, Montréal 1960.

ANGELO ROMANO DI SANTA TERESA, San Giovanni di Matha, fondatore dell'Ordine della SS. Trinità, Vicenza 1961.

IGNAZIO DEL SS. SACRAMENTO [Marchionni], Giovanni di Matha, en Bibliotheca Sanctorum, VI, Roma 1965, col. 828-838.

ANTIGNANI, Gerardo, Vita di Giovanni de Matha e ripercussioni della sua opera nei tempi, Siena 1982.

CASTAÑO, Reyes, Nacido para la liberación. San Juan de Mata, Córdoba 1985.

ZABALETA, Primitivo, San Juan de Mata, fundador de la Orden de la Stma. Trinidad, Salamanca 1989.

—, San Juan de Mata y la Orden Trinitaria, en Trinitarium 7 (1998) 21-46.

PUJANA, Juan, San Juan de Mata, Fundador de la Orden de la Santísima Trinidad, en Estudios Trinitarios 27 (1993) 81-106.

LLONA REMENTERIA, Germán, Fundador y redentor. Juan de Mata, Salamanca 1994.

UNCITI, Manuel de, Juan de Mata al vivo. Un no violento de hace ocho siglos, Madrid 1999.

CIPOLLONE, Giulio, Jean de Matha, en Dictionnaire d’Histoire et Géographie Ecclésiastiques, XV/4...  

  TOP

VI – LA DESCALCEZ TRINITARIA

 

1. Fuentes

 

CLEMENTE VIII, Breve Ad militantis Ecclesiae regimen (20 de agosto de 1599), en PUJANA, J., San Juan Bautista de la Concepción. Carisma y misión, Madrid 1994, 728-734; ed. bilingüe (latín y español) en Trinitarium 8 (1999) 258-271.

FERNANDEZ, J., (ed.), Bullarium O. Recollectorum S­. ­A­u­g­u­s­t­i­ni, I, Roma 1954, vari­os docu­mentos; III, Roma 1967, nn.223, 225.

JUAN BAUTISTA DE LA CONCEPCIÓN, san, Obras completas, 4 vols., Madrid 1996-2002.

Monumenta Historica Carmeli Teresiani, Documenta Primigenia, 4 vols., Romae 1973-85. Varios documentos en cada vol. que afectan directa o indirectamente a la Reforma Trinitaria.

NICOLÁS DE LA ASUNCIÓN (ed.), Documentos inéditos referen­tes a la Des­cal­cez Trinitaria: Acta O SS T. II/6 (1926) 206-217.

—, Documenta Ordinem spectantia: ActaOSST IV/11 (1951) 600-606.

—, Documenta  B. P. N. Joannem Baptistam a Conceptione spectan­tia: ActaOSST V/4-5-6 (1955) 173-191.

—, Año 1599. La Sagrada Congregación prepara la bula de erección de la Reforma Trinitaria, en EST, 2ª época, n. 66 (1950) 76-79.

—, Fundación del monasterio de la SS. Trinidad de la villa de Villanueva de los Infantes, en Acta O.SS.T. V/7-8-9 (1956) 329-335.

—, Fundación del monasterio de la SS. Trinidad de la villa de La Solana, en Acta O.SS.T., V/10-11 (1958) 405-411.

—, Documenti sull’Unione delle due Famiglie, en Acta O.SS.T., VI (1962) 355-370.

OLARRA GARMENDIA, J.-LARRAMENDI, M.L., Índices de la correspondencia entre la Nunciatura de España y la Santa Sede durante el reinado de Felipe III, Madrid 1948-49, 2 vols.

—, Correspondencia entre la Nun­ciatura en España y la Santa Sede. Reinado de Felipe III (1598-1621), 6 vols., Roma 1960.

PORRES ALONSO, Bernardo (ed.), Estatutos de la congregación general de España celebrada en Valladolid en 1594, en Acta O.SS.T. VIII/5 (1971) 97-103 (485-491).